Çocukların uyumayı reddetmesi ya da uykuya dalmakta zorlanması çoğu zaman bir hastalığın değil, yanlış alışkanlıkların belirtisidir. Özellikle son yıllarda alışkanlık kökenli 'çocuklarda uykusuzluk' sorunu da artmaktadır. Peki, çocuk neden uyumakta zorlanır ve daha kolay uyuması için neleri değiştirmek gerekir? Gelin birlikte cevap arayalım.

Çocuk Neden Uyumakta Zorlanır?

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi çocuğun uykusuzluk çekmesinin ardında yatan en yaygın nedenler yanlış uyku alışkanlıkları ve psikolojik geçişlerdir. Ancak, bazı durumlarda çocukluk dönemi uyku hastalıkları da bu durumdan sorumlu olabilir.

Eğer çocuğunuzun uyuyamama nedenlerinin aşağıdaki yaygın sebeplerden biri olmadığını düşünüyorsanız, teşhis ve tedavi için pediatri uzmanına danışmalısınız. Çocuklarda uykusuzluk tedavisine başlanması için ayrıntılı muayene ve bir dizi test gerekmektedir ve bu ancak doktorunuza başvurmanız ile mümkündür.

Çocukların Başlıca Uyuyamama Nedenleri

  • Kendi başına uyumayı öğrenmemiş olmak

Çocukların kendi başına zaten uyuyabileceğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Uykuya dalma ve uykuda kalma durumu öğrenilmiş bir davranıştır. Kendi kendine uykuya dalmayı öğrenmemiş çocuklar, uykuya dalmak için ebeveyn desteğine ihtiyaç duyarlar. 

  • Yanlış uyku eğitimi

Bebeklerde uyku eğitimi artık herkesin oldukça bilinçli yaklaştığı bir konu olsa da maalesef internette de aynı oranda bilgi kirliliği bulunmaktadır. Bu yanlış bilgiler nedeniyle çocuklar, bebeklik dönemlerinde daha hazır değilken uyku eğitimine maruz kalabilir ve hatta uykuya zorlanabilirler. Böyle durumlarda çocukların uyku ile olumsuz bir bağ kurması, uykuya direnmesi ya da gece sık sık uyanarak bir daha uyuyamaması gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

cocuklar neden uyumakta zorlanir

  • Uyku rutinine sahip olmamak

Çocuğun beyninin uyku saati geldiğini anlayabilmesi ve vücuda uyku sinyalleri yollayabilmesi için belli uyaranlara ihtiyacı vardır. İşte bu uyaranlara da biz 'uyku rutini' diyoruz. Yatmadan önce ılık duş almak, birkaç sayfa kitap okumak, meditasyon yapmak gibi kısa süreli birkaç rutin dahi beyne bu sinyalleri gönderebiliyor. Ancak, bu rutinlerden hiçbirine sahip olmayan bir çocukta uykusuzluk görülmesi hiç de şaşırtıcı değil.

  • Hızlı boy atma dönemi

Hepimizin bildiği gibi büyüme hormonu uyurken daha fazla salgılanmaktadır. Özellikle boy atma dönemlerinde ise çocuklarda ve bebeklerde uyku anında büyüme hormonunun artmasıyla birlikte kemik ağrıları görülebilir. Çocuğun uykuya dalmakta zorlanmasına, gece uyanmasına ve bir daha uyuyamamasına neden olan bu durum geçicidir. Ancak özellikle hızlı boy atan çocuklarda, geceleri ayak bileklerinde ağrı ve eşlik eden uykusuzluk, uyku düzenini ciddi anlamda etkileyebilir.

  • Kabus ya da Gece Terörü

Kabuslar 2-5 yaş, gece terörü ise 5-12 yaş çocuklarda sıklıkla karşılaşılan uykusuzluk nedenlerindendir. Çocuk, kabus görür ve korkar ama ne kabusunu anlatabilir ne de korkusunun altında yatan nedeni anlayabilir. Böyle bir durumda çocukların genelde verdiği tepki uyumayı reddetmektir.

Gece terörü durumunda ise çocuk gece çığlıklar, ter ve kasılmalar arasında uyanır. Ancak, bu durumu hatırlamaz. Ailenin çocuğu uyandırmadığı ya da çocuğun kendiliğinden uyanmadığı durumlarda, çocuk olup biten hiçbir şeyi sabah hatırlamaz. Eğer çocuk uyandırılırsa ve atağın aklında kalmasına sebep olunursa ise çocukta uykuya dalmakta zorlanma, uyumamakta direnme gibi davranışlar ortaya çıkabilir. Böyle bir durumda pedagog desteği almak çok önemlidir.

cocuk uyumama nedeni

  • Stres ve kaygı bozuklukları

Tıpkı biz yetişkinler gibi çocuklar da bazen yataklarında döner durur; ama uyuyamazlar. Ebeveynler evleri huzurlu olduğu için çocuklarının çocukluk çağı depresyonu geçirdiğini ve bu yüzden uyuyamadığını genelde fark edemez. 

Ancak çocukluk döneminde çocuğun odağı aileden, sosyal çevresine döner ve okulda, mahallede vb. yaşadığı bir sorun ciddi bunalımlara-kaygılara neden olabilir. E tabii yatakta dönüp durma, düşünceler yüzünden uyuyamama da strese eşlik eder. Bu nedenle, çocukları düzenli gözlemek yalnızca fiziksel durumlarını değil, psikolojik durumlarını da takip etmek önemlidir.

Peki, gelelim asıl can alıcı noktaya: Çocukların daha kolay uyuması için neler yapabiliriz? 

Çocukların Kolay Uykuya Dalması İçin Öneriler

  • Çocukların uyku sorunlarını çözmenin en doğru yolu uyku rutinleri oluşturmaktır. Böylece, yalnızca çocukluk döneminde değil ergenlik ve yetişkinlik döneminde de ortaya çıkma ihtimali olan uykusuzluk sorunları için önlem de alınır.
  • Çocukluk döneminin en iyi uyku rutinleri ise; çocuğa yatmadan önce ılık bir duş aldırmak, diş fırçalamak-saç taramak gibi kişisel bakım ihtiyaçlarını karşılamak ve kitap okumaktır.
  • Uyumakta zorlanan çocuklar için uyku hikayeleri okumak hem çocuğun daha kolay uyumasını sağlar hem de hayal gücünü destekler.
  • Şeker tüketimini minimuma indirin. Ani kan şekeri dalgalanmaları, şeker alımı sonrasında ani enerji artışı vb. de çocuğunuzun uyku saati geldiğinde uyumak istememesine neden olabilir.
  • Doğru bir uyku ortamı oluşturun. Oda sıcaklığının ve nem oranının ideal uyku ortamı koşullarını karşılamasını sağlayın ve uyku saati öncesinde mutlaka odayı havalandırın.
  • Çocuk odasında sade bir dekorasyon tercih edin. Böylece, çocuğunuz uykuya dalmaya çalışırken dikkatini dağıtacak unsurlardan da kaçınmış olursunuz.
  • Çocuğunuzun oyun ve yatak odalarını birbirinden ayırın. Özellikle dikkat eksikliği olan çocuklarda oyunları kaçırma korkusu da uykuya direnmeye neden olur. Bu nedenle, uyku saatlerinde çocuğun oyuncaklarını uyku ortamından uzaklaştırın ve dikkatini dağıtmalarına izin vermeyin.

2-5 yaş çocukların uyumakta zorlanma nedenleri ve çözüm önerileri işte bu kadar! İlk okuduğunuzda çok basit gözüktüğünün ve işe yarayıp yaramayacağından emin olamadığınızın farkındayız; ancak, endişelenmeyin çünkü gerçekten bu kadar basit. Üstelik uyku rutini oluşturmak, uyku öncesi kitap okuma alışkanlığı edindirmek ya da şeker tüketimini azaltmak gibi adımlar çocuğunuzun ergenlik ve yetişkinlikte de uykusuzluk sorununu azaltacaktır.